click tracking

Adaçayının Faydaları Nelerdir?

Adaçayının Faydaları ve Adaçayı Zararları. Ballıbabagiller familyasındandır. Mor renkli çiçekleri, hafif tüylü parıltılı yaprakları ve güzel bir kokusu vardır. Adı latincede tedavi anlamına gelen salvare sözcüğünden gelir. 16.yy’da salerne okulu hekimleri şöyle diyorlardı: ”bahçesinde adaçayı yetişen adam neden ölsün?” Anadoluda 80 kadar değişik türü bulunur, ama içerdikleri yağ oranının düşüklüğü nedeniyle pek etkili değillerdir. Kullanılan kısmı yaprak, sap ve çiçeklerdir. Bileşiminde tanen, uçucu yağlar, acı maddeler bulunur.

50-100 cm boylarında, haziran-temmuz aylarında morumsu mavi (bazan beyaz ya da pembe) çiçekler açan, kışın yaprak dökmeyen, çok yıllık otsu ya da çalımsı bir bitkidir. Yaprakların her iki yüzde sık tüylü ve gümüşi renklidir. iki dudaklı, morumsu-mavi çiçekler açar.

Batı ve Güneybatı Anadolu’da bol olarak yetişen Salvia fruticosa MILLER = Salvia triloba L. fil. türünün yaprakları olan Anadolu (Yunan) adaçayı, elma çalbası (Salviae triloba folium) Türkiye’de tıbbi adaçayı yerine kullanılmakta olup ihraç da edilmektedir. Tıbbi adaçayı gibi etki gösterir, fakat ondan farklı olarak bariz olarak ökaliptus gibi kokar. Klinikte daha az incelenmiştir. Bu türden özellikle Muğla ve Fethiye’de elma yağı, acıelma yağı (Salviae trilobae oleum) elde edilmektedir.

Anadolu’da yetişen bazı adaçayı çeşitleri;

Salvia aethiopis L. (yünlü adaçayı),
S. dichroantha Stapf (kutnu),
S. forskahlei L. (şalba, müsellin, Kastamonu: azdavay, daday),
S. sclarea L. (ayıkulağı, misk adaçayı, tüylü adaçayı),
S. tomentosa Miller (büyük çiçekli adaçayı),
S. verbenaca L. (yabani adaçayı),
S. virgata Jacq. (yılancık),
S. viridis L.=S. horminum L. (yeşil adaçayı),

Adaçayının Yararları

Başlıca özelliği uyarıcı oluşudur. Hastalık sonrası görülen genel güçsüzlük hallerinde kullanılabilir. Güçlü bir tonik (dinçlik verici) etkiye sahiptir. Aşırı terlemeyi önler ve ateş düşürücü etkiye sahiptir.

Adaçayının içerdiği salvin, carnosol asiti ve cirsimaritin antibiyotik etkisi olan maddelerdir. Özellikle salvin ve carnosol asidi, bakterilerde RNA sentezini etkileyerek çoğalmalarını ve rejenerasyonlarını engeller. Adaçayında yer alan önemli bir eterik yağda, içerdiği cineol’dür. Cineol’un, ise öksürüğü engelleyici etkisi bulunmaktadır.

Adaçayının bakteri ve virüsler üzerinde etkili olduğunu gösteren çalışmalarda mevcuttur. Adaçayı yaprağı özütü ve ravent kökü özütü ile hazırlanan kremin bir virüs tipi olan ve dudaklarda uçuk enfeksiyonu etkeni üzerinde de etkili olduğu saptanmıştır. Etkisinin virüs üzerinde etkisi bilinen bir ilaç olan asiklovir kadar güçlü olduğu belirtilmiştir.

Almanya’da gerçekleştirilen klinik bir çalışmada, akut viral farenjit şikayetiyle hastaneye başvuran 286 kişiye 3 gün boyunca gargara olarak adaçayı spreyi uygulanmış ve hastalarda boğaz ağrısı şikayetinde azalma görülmüştür.

Bir diğer klinik çalışmada ise, adaçayının ekinezya ile birlikte gargara şeklinde uygulandığında daha etkili olduğu tespit edilmiştir. İsviçre’de son üç gün içerisinde boğaz ağrısı şikayeti ile hastaneye başvuran 155 gönüllü üzerinde yürütülen bu çalışmada, ekinezya ve adaçayı içeren gargaranın 5 gün süreyle günde 10 defa kullanılması ile üçüncü günden başlayarak etkili olduğu gözlenmiştir.

Newcastle ve Northumbria üniversitelerinde yürütülen araştırmada  44 deneğin bir bölümüne adaçayı yağı, bir kısmınaysa plasebor verildi. Daha sonra yapılan kelime hatırlama testlerinde adaçayı tableti kullananların çok daha başarılı olduğu tespit edilmiştir. Bu araştırma, İngiliz Şifalı Bitkiler Araştırma Merkezi‘nin (MPRC) daha önceki bulgularıyla da uyumludur. MPRC’nin araştırmasında, adaçayının, alzheimer sebebiyle azalan bir beyin kimyasalını koruduğu görülmüştü.

Adaçayının Zararları Varmıdır?

Bazı bünyelerde kan basıncını yükseltici etkiye sahip olduğu için dikkatli kullanılması gerekir. Aşırı ve uzun süre kullanılmamalı.  Etken maddelerden ‘tujon‘, yüksek dozlarda, zehirli bir maddedir, daha çok uçucu yağ ve alkol bazlı ekstrelerde yüksek oranda bulunur. 2 yaşın altındaki çocuklarda ve hamlelerde kullanımı güvenli değildir. Emziren annelere de önerilmiyor, çünkü vücutta ter dahil birçok salgıyı azalttığı gibi süt salgısını da azaltır.

Adaçayı Nasıl Yapılır?

Çay

Bir yemek kaşığı adaçayı yaprağı üzerine 150 ml kaynar su dökülür, üstü kapalı olarak 10 dakika demlenip süzülür. Günde birkaç kere içilir. (Günde 3 bardaktan fazla içilmemelidir)

Gargara

Boğaz ve ağıziçi iltihablanmasında günde bir kaç kez adaçayı ile gargara yapılır.  Bir yemek kaşığı adaçayı yaprağı üzerine 150 ml kaynar su dökülür, üstü kapalı olarak 10 dakika demlenip süzülür. Günde birkaç kez gargara yapılır.

Pansuman

Hasta olan yerlere çaya batırılmış bez ile günde bir defa pansuman yapılır. Hastalık mikrobik ise her pansumanda yeniden temiz bir bez almak gerekir.

Likör

Bir avuç adaçayı yarım litre alkollü bir içkiye konularak bir hafta bekletilir. Günde 1 kahve kaşığı içilir. Ayrıca ağrılı yerlere friksiyon yapılarak da kullanılabilir.

Banyo
100 gr adaçayı 1 litre suda kaynatılır ve banyo suyuna katılır.

Paylaş

*